Καρκίνος 24

ενημέρωση για θέματα που αφορούν την νόσο

Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια;

Οικονομική, ψυχολογική στήριξη; 

Κάντε κλικ εδώ:  Υποστηρικτικοί Φορείς

Χημειοθεραπεία - Παρενέργειες, Λειτουργία, Κόστος

Ορισμός

Ο όρος χημειοθεραπεία αναφέρεται σε μια μορφή θεραπευτικής αγωγής κατά του καρκίνου. Η χημειοθεραπεία περιλαμβάνει τη χρήση φαρμάκων που αποσκοπούν στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων. Αποτελεί συνήθη πρακτική για την αντιμετώπιση των περισσότερων ειδών καρκίνου, και χρησιμοποιείται ποικιλοτρόπως, είτε σε συνδυασμό με αγωγές ακτινοβολίας και χειρουργικές επεμβάσεις (λήψη πριν ή μετά την εγχείρηση), είτε κατά μόνας.

Η χημειοθεραπεία έκανε την εμφάνιση της στη δεκαετία του 1950 και έχει έκτοτε αποδειχτεί εξαιρετικά αποτελεσματική σε αρκετές περιπτώσεις. Παγκόσμια, διενεργούνται συνεχείς έρευνες γύρω από υπάρχοντες ή και νέες φαρμακευτικές ουσίες, που στόχο έχουν την πληρέστερη αντιμετώπιση διαφόρων ειδών καρκίνου, με όσο το δυνατόν λιγότερες επιβλαβείς επιδράσεις στα υγιή κύτταρα.

Λειτουργία

Στόχος της χημειοθεραπείας είναι η καταπολέμηση των καρκινικών κυττάρων. Μολονότι σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό επιτυγχάνεται πλήρως και ο ασθενής θεραπεύεται, σε αρκετές άλλες η χημειοθεραπεία μπορεί μόνο να περιορίσει, όχι να εξαφανίσει, τον καρκινικό όγκο.

Ο Καρκίνος είναι στην ουσία μια ομάδα κυττάρων με ιδιάζουσα, αφύσικη συμπεριφορά. Τα κύτταρα αυτά πολλαπλασιάζονται ταχύτατα και ανεξέλεγκτα, επιδρώντας αρνητικά στην υγεία του ανθρώπινου οργανισμού. Αν και υπάρχουν πολλά είδη καρκίνου, το καθένα με διαφορετική λειτουργία, υπόσταση και βλαπτική επίδραση, όλα χαρακτηρίζονται από άναρχο κυτταρικό πολλαπλασιασμό.

Εξαιτίας της διαφορετικής υπόστασης του εκάστοτε τύπου καρκίνου, υπάρχουν διάφορες παραλλαγές χημειοθεραπείας. Συχνά απαιτείται συνδυασμός χημειοθεραπευτικών ουσιών για την επιτυχή ή καλύτερη αντιμετώπιση ενός τύπου καρκίνου.

 

Παροχή

Η χημειοθεραπεία συνήθως παρέχεται με τους εξής τρόπους:

  • Στοματικά, με το φάρμακο να έχει τη μορφή χαπιού ή υγρού.
  • Μέσω ενέσεων.
  • Ενδοφλέβια. Η μέθοδος αυτή αποτελεί και τη συνηθέστερη πρακτική. Σε κάποιο σημείο του κυκλοφοριακού συστήματος του ασθενή συνδέεται ένας μικρός πλαστικός σωλήνας (καθετήρας) μέσω του οποίου διοχετεύεται η φαρμακευτική ουσία στον οργανισμό.

Η τακτικότητα λήψης της χημειοθεραπείας εξαρτάται από το είδος τους καρκίνου, τη θεραπευτική προσέγγιση που εφαρμόζει ο ιατρός και την ανταπόκριση του οργανισμού στη θεραπεία.

 

Κόστος

Το κόστος της συγκεκριμένης θεραπείας ποικίλλει και καθορίζεται από διάφορους παράγοντες, όπως το είδος τους καρκίνου, τον τύπο του φαρμάκου, τη διάρκεια της θεραπείας κτλ. Είναι αλήθεια πως το κόστος μπορεί να είναι μεγάλο και γι’ αυτό απαιτείται από τον ασθενή προσεκτικός σχεδιασμός και ανάλυση των οικονομικών του δυνατοτήτων και των απαιτήσεων της θεραπείας.

 

Παρενέργειες

Η χημειοθεραπεία στόχο έχει την καταστροφή καρκινικών κυττάρων προτού αυτά μετακινηθούν και προκαλέσουν μετάσταση του καρκίνου σε άλλα ζωτικά σημεία του σώματος. Η ποικιλία χημειοθεραπευτικών φαρμάκων είναι ευρεία, γεγονός που συντελεί και στην ευρύτητα των παρατηρημένων παρενεργειών από τη χρήση τους. Αν ληφθεί υπόψη και η διαφοροποιημένη σωματική υπόσταση του κάθε ασθενούς, αντιλαμβανόμαστε τις ανάλογες διαφοροποιήσεις που μπορούν να παρατηρηθούν στις παρενέργειες.

Οι βραχυπρόθεσμες (και συχνά αντιμετωπίσιμες) παρενέργειες της χημειοθεραπείας περιλαμβάνουν

  • ναυτία
  • έμετο
  • απώλεια της όρεξης
  • εκτεταμένη τριχόπτωση
  • άφθες στη στοματική κοιλότητα
  • στοματίτιδα
  • εξανθήματα.

Ορισμένα χημειοθεραπευτικά φάρμακα είναι πιθανόν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις και μουδιάσματα στα άκρα. Επειδή η χημειοθεραπεία βλάπτει την παραγωγή κυττάρων αίματος στο μυελό των οστών, ο ασθενής μπορεί να υποφέρει από χαμηλά ποσοστά αιματικών κυττάρων. Αυτό με τη σειρά του  μπορεί να προκαλέσει διάφορες παρενέργειες, όπως:

  • Αυξημένο κίνδυνο μικροβιακής μόλυνσης (λόγω έλλειψης των λευκών αιμοσφαιρίων που προστατεύουν το σώμα από σχετικούς κινδύνους).
  • Αιμορραγία και εμφάνιση μελανιών εξαιτίας μικροτραυματισμών (λόγω έλλειψης αιμοπεταλίων).
  • Κόπωση (μερικές φορές σχετίζεται με χαμηλά ποσοστά ερυθρών αιμοσφαιρίων).

Η γνώση των παρενεργειών καθιστά ικανό το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον του ασθενούς να του παρασταθεί αλλά και να προσδιορίσει πρακτικούς τρόπους για να βελτιώσει τις συνθήκες θεραπείας του, πάντοτε φυσικά με τη συνεργασία και τη γνωμοδότηση του επιβλέποντος ιατρού. Υπάρχει πιθανότητα να εντοπιστούν αρνητικές επιδράσεις και σε άλλα όργανα του σώματος. Αποτελεί ζήτημα εξαιρετικής σημασίας να αναφέρει ο ασθενής στο γιατρό του όλα τα σχετικά συμπτώματα και να εξεταστεί η δυνατότητα προσαρμογής της θεραπείας (στη δοσολογία για παράδειγμα).

Δυστυχώς, αν και οι περισσότερες παρενέργειες φθίνουν μετά το πέρας της φαρμακευτικής αγωγής, υπάρχει πιθανότητα ο οργανισμός του ασθενή να επηρεαστεί μόνιμα από τη χημειοθεραπεία. Ακολουθούν μερικοί τρόποι με τους οποίους θα μπορούσε να συμβεί αυτό:

 

Στειρότητα και σεξουαλικότητα

Ορισμένες, μορφές χημειοθεραπείας μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα γονιμότητας, τα οποία, σε ορισμένες περιπτώσεις καθίστανται μόνιμα. Αν ο ασθενής φοβάται αυτή την προοπτική είναι καλό να ενημερώσει το γιατρό του πριν την έναρξη της θεραπείας. Η χημειοθεραπεία μπορεί να επηρεάσει τη σεξουαλικότητα τόσο των αντρών όσο και των γυναικών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επιθυμία για σωματική επαφή μπορεί να είναι χαμηλή ή και ανύπαρκτη για κάποιο χρονικό διάστημα. Συνήθως, όμως, επανέρχεται όταν διακόπτεται η θεραπεία. Τα περισσότερα αντικαρκινικά φάρμακα, επίσης, επιδρούν βλαπτικά στο έμβρυο, αν η ασθενής που τα λαμβάνει είναι έγκυος κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Η λήψη μέτρων προφύλαξης κατά της σύλληψης είναι σημαντική για να διασφαλιστεί η υγεία του εμβρύου.

Επιδράσεις στα μαλλιά, το δέρμα, το στόμα και το στομάχι.

Τα μαλλιά, το δέρμα, το στόμα το στομάχι και γενικότερο το πεπτικό σύστημα μπορεί να επηρεαστούν αρνητικά από τη χημειοθεραπεία, όπως ήδη αναφέρθηκε.

Επιδράσεις στο μυελό των οστών

Ο μυελός των οστών εντοπίζεται στο εσωτερικό ορισμένων οστών. Εκεί συντίθενται νέα αιματικά κύτταρα, τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, καθώς και τα αιμοπετάλια. Δυστυχώς, η λειτουργία του μυελού συχνά επηρεάζεται από τα αντικαρκινικά φάρμακα με αποτέλεσμα τα μειωμένα επίπεδα αιματικών κυττάρων. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η εξέλιξη αυτή μπορεί με τη σειρά της να επιφέρει παρενέργειες. Πιο συγκεκριμένα:

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια μεταφέρουν οξυγόνο από τους πνεύμονες σε όλο το υπόλοιπο σώμα, δίνοντας του με τον τρόπο αυτό την απαραίτητη ενέργεια για να λειτουργήσει. Κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας μπορεί να παρατηρηθεί μείωση στην παραγωγή κυττάρων αυτού του είδους, με αποτέλεσμα την εμφάνιση αναιμίας και όλων των συνεπειών της (κόπωση, αδυναμία, δυσκολία στην αναπνοή, ωχρότητα στο δέρμα και τα ούλα).

Τα λευκά αιμοσφαίρια προστατεύουν το αίμα από μολύνσεις. Λόγω της μείωσης του αριθμού τους εξαιτίας της χημειοθεραπείας, η άμυνα του οργανισμού του ασθενή είναι χαμηλή. Για το λόγο αυτό συχνά ζητείται από τον ασθενή να φροντίζει να παραμένει μακριά από αρρώστους, να καταναλώνει μόνο μαγειρεμένο φαγητό και να φροντίζει να τηρεί αυστηρά τις καθιερωμένες συνήθειες υγιεινής (πλύσιμο χεριών κτλ.).

Τα αιμοπετάλια συμβάλλουν στην διακοπή της αιμορραγίας σε περίπτωση τραυματισμού. Η χημειοθεραπεία επιδρά και στα δικά τους επίπεδα, με αποτέλεσμα την ευαισθησία του ασθενή σε τραυματισμούς και κοψίματα. Ο γιατρός θα φροντίσει να ενημερώσει τον ασθενή για πρακτικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να προστατέψει τον εαυτό του (όπως, π.χ., τη χρήση ειδικής οδοντόβουρτσας για την αποφυγή τραυματισμών στα ούλα).

 

Αντιμετώπιση των παρενεργειών.

Υπάρχουν μέτρα τα οποία μπορεί να λάβει ο ασθενής για να αποφύγει ή να μετριάσει την ισχύ των παρενεργειών της χημειοθεραπείας.

Για παράδειγμα, ο ασθενής οφείλει να ενημερώσει το γιατρό του για την επιθυμία να τεκνοποιήσει στο μέλλον. Είναι πολύ σημαντικό να το κάνει αυτό πριν την έναρξη της θεραπείας. Επίσης, Υπάρχουν φαρμακευτικά βοηθήματα που μπορούν να λαμβάνονται κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας για την αποφυγή των στομαχικών διαταραχών και των εμέτων, καθώς και για την ενίσχυση του μυελού των οστών και τη διατήρηση των κυττάρων του αίματος σε φυσιολογικά επίπεδα.

Ο ασθενής και το περιβάλλον του πρέπει να κατανοήσουν πως η χημειοθεραπεία δε λειτουργεί και επιδρά με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ασθενείς. Το είδος του φαρμάκου, ο τύπος του καρκίνου, η διάρκεια της αγωγής και η πρότερη φυσική κατάσταση του οργανισμού του ασθενούς είναι παράγοντες που αλληλεπιδρούν και ουσιαστικά καθορίζουν τις ενέργειες και παρενέργειες της χημειοθεραπείας. Συνεπώς, το αν θα συνεχίσει ο ασθενής να εργάζεται και πόσες ώρες, το πόσο συχνά θα πρέπει να επισκέπτεται το γιατρό του ή το νοσοκομείο, το πόσο θα επηρεαστούν οι καθημερινές του δραστηριότητες είναι ζητήματα που δεν μπορούν να καθοριστούν καθολικά για όλους. Αντίθετα, ο κάθε ασθενής, μέσω ειλικρινούς και ανοιχτής επικοινωνίας με το ιατρικό προσωπικό που τον φροντίζει και την οικογένειά του, οφείλει να εξετάσει πόσες και ποιες προσαρμογές χρειάζεται να κάνει.

 

Χημειοθεραπεία και οικογένεια.

Το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον του ασθενή μπορεί, και πρέπει, να του συμπαρασταθεί συναισθηματικά και ψυχολογικά κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας. Ωστόσο, υπάρχουν και βήματα πρακτικής φύσης που μπορεί να πάρει κάποιος για να ενισχύσει τον ασθενή στην προσπάθειά του. Μάλιστα είναι καλό ο ίδιος ο ασθενής να ενημερώνει για αυτά τους πλησίον του, απαλλάσσοντάς τους έτσι από την αμηχανία και παρέχοντάς τους τη χαρωπή δυνατότητα να βοηθήσουν όπου μπορούν.

Για παράδειγμα μπορεί η χημειοθεραπεία να επιδράσει ανασταλτικά στην όρεξη του ασθενή ή να τον εξαντλήσει σωματικά. Ο ίδιος μπορεί να ζητήσει από τους δικούς του ανθρώπους να ετοιμάσουν γεύματα ελαφριά που ξέρει ότι θα μπορέσει να καταναλώσει ευκολότερα, ή να τους ζητήσει να κάνουν ορισμένες εργασίες για χάρη του, μέχρι να νιώσει τις δυνάμεις του να επιστρέφουν.

Είναι πολύ σημαντικό ο ασθενής να μην αποκλείσει την οικογένεια και τους φίλους του από τη δοκιμασία που περνά. Αντίθετα, οφείλει να τους εκφράζει συχνά την αγάπη και την εκτίμησή του για όσα κάνουν για να τον βοηθήσουν. Αυτό θα τους βοηθήσει να αναζωογονούνται ψυχολογικά και να διατηρούνται και αυτοί κατά το δυνατόν ευδιάθετοι.

Συνεργασία με το Ιατρικό πρόσωπο.

Έχει ήδη αναφερθεί πολλές φορές πόσο διαφορετική εμπειρία μπορεί να είναι για τον κάθε ασθενή η χημειοθεραπεία. Ο γιατρός και ο ασθενής θα καθορίσουν τις λεπτομέρειες της αγωγής, στοχεύοντας πάντοτε στο καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Είναι σημαντικό για τον ασθενή να είναι ενήμερος για τη φύση της νόσου και της θεραπείας που θα ακολουθήσει. Μολονότι η ενημέρωση είναι πρωτίστως μέλημα και υποχρέωση του επιβλέποντος γιατρού, ο ασθενής οφείλει να ρωτά ό, τι δεν κατανοεί ή αγνοεί, όσο και ανόητο αν νομίζει ότι μπορεί να είναι αυτό. Δεν πρέπει να φοβάται να εκφράσει τις ανησυχίες, τους φόβους ή και τις αντιρρήσεις του. Δεν πρέπει, άλλωστε, να ξεχνά πως η ευθύνη για όλες τις αποφάσεις βαρύνει ουσιαστικά τον ίδιο, και όσο πιο ενήμερος είναι για τα σχετικά θέματα, σε τόσο καλύτερη θέση θα είναι να αποφασίσει ενσυνείδητα και, το κυριότερο, ορθά.
You are here