Καρκίνος 24

ενημέρωση για θέματα που αφορούν την νόσο

Χρειάζεσαι άμεση βοήθεια;

Οικονομική, ψυχολογική στήριξη; 

Κάντε κλικ εδώ:  Υποστηρικτικοί Φορείς

Καρκίνος του Πνεύμονα - Συμπτώματα, Αίτια, Παθήσεις

E-mail Εκτύπωση
Πίνακας Περιεχομένων

Α. Στατιστικά στοιχεία – Αίτια - Συμπτώματα

-Αίτια

-Συμπτώματα

Β. Τυπολογία Πνευμονικών ΝεοπλασμάτωνΤυπολογία Πνευμονικών Νεοπλασμάτων

III. Μεσοθηλιακά νεοπλάσματα

-Συμπώματα

-Αίτια


Α. Στατιστικά στοιχεία - Αίτια - Συμπτώματα

Εισαγωγή

Ο όρος «καρκίνος του πνεύμονα» ή «βρογχογενής καρκίνος» αναφέρεται στη νοσηρή διαδικασία ανάπτυξης και σχηματισμού κακοήθους όγκου στην περιοχή των πνευμόνων, και αποτελεί την τρίτη – μετά τον καρκίνο του μαστού και του προστάτη - συχνότερη μορφή καρκίνου σε παγκόσμιο επίπεδο, πρώτη σε αριθμό κρουσμάτων στον ανδρικό πληθυσμό, με ιδιαίτερα αυξητικές τάσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Παράλληλα, αποτελεί μακράν την πλέον θανατηφόρα μορφή καρκίνου, με ποσοστά θνησιμότητας που αγγίζουν σχεδόν το 30%.

Ο καρκίνος του πνεύμονα, στις διάφορες μορφές της νόσου, προκαλείται από άναρχο και αφύσικο πολλαπλασιασμό παθογόνων κυττάρων στους ιστούς του πνεύμονα που, συνακόλουθα, προκαλούν το σχηματισμό κακοήθους όγκου. Ο καρκίνος του πνεύμονα, όπως και κάθε κακοήθης νεοπλασία, αποτελεί ουσιαστικά κυτταρική νόσο. Τα καρκινικά κύτταρα έχουν τη δυνατότητα διήθησης - δηλαδή διείσδυσης σε γειτονικούς ιστούς - και συνεπώς είναι σε θέση να επεκταθούν και να προκαλέσουν σοβαρές βλαπτικές συνέπειες στη γενικότερη λειτουργία του οργανισμού.

 

Στατιστικά στοιχεία

Κρούσματα – ποσοστά θνησιμότητας

Σύμφωνα με τη Διεθνή Καρκινική Έκθεση GLOBOCAN της IARC (International Agency for Research on Cancer)[1], ο καρκίνος του πνεύμονα πλήττει περισσότερους από 1 εκατομμύριο ανθρώπους το χρόνο παγκοσμίως, καταλαμβάνοντας με διαφορά την πρώτη θέση μεταξύ των υπολοίπων μορφών καρκίνου σε συχνότητα αλλά και θνησιμότητα στον παγκόσμιο ανδρικό πληθυσμό· στις γυναίκες, αποτελεί την τέταρτη πιο συχνά εμφανιζόμενη κακοήθη νεοπλασία – μετά τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου – αλλά είναι πρώτη σε ποσοστά θνησιμότητας. Συγκεκριμένα, για το έτος 2008 καταγράφηκαν τα ακόλουθα στοιχεία:

 

Στο σύνολο του παγκόσμιου πληθυσμού καταγράφηκαν:

  1. 1.608.055 νέα κρούσματα, ποσοστό 12,7% επί του συνόλου των κρουσμάτων όλων των μορφών καρκίνου·
  2. 1.376.579 θάνατοι εξαιτίας του βρογχογενούς καρκίνου, ποσοστό 18,2% επί του συνόλου των θανάτων εξαιτίας του καρκίνου. Ας σημειωθεί πως οι καταγεγραμμένοι θάνατοι δεν αφορούν αποκλειστικά τον αριθμό τον νοσούντων εντός του 2008, καθώς μεγάλο ποσοστών ασθενών που κατέληξαν είχαν νοσήσει και από προηγούμενα έτη. Τα ποσοστά θνησιμότητας του καρκίνου του πνεύμονα είναι αρκετά υψηλά, αλλά όχι τα υψηλότερα, καθώς υπάρχουν άλλες μορφές καρκίνου που αποδεικνύονται πολύ πιο θανατηφόρες.
  3. Από το σύνολο των κρουσμάτων, 1.092.056 αφορούν άντρες – ποσοστό σχεδόν 68% - και μόλις 515.999 αφορούν γυναίκες, ποσοστό μικρότερο του 33%.
  4. Στο σύνολο των νοσούντων με καρκίνο αρρένων παγκοσμίως, ο καρκίνος του πνεύμονα καταλαμβάνει ποσοστό εμφάνισης 16,5% για το 2008, και θνησιμότητας 22,5%.
  5. Αντίστοιχα, στις γυναίκες, το ποσοστό εμφάνισης ανήλθε στο 8,5%, και το ποσοστό θνησιμότητας στο 12,8%.

 

Για την Ελλάδα τα στοιχεία αποδεικνύονται εξίσου ανησυχητικά – και πάλι σύμφωνα με την έκθεση της GLOBOCAN για το 2008:

  1. Συνολικά, καταγράφηκαν 6.667 κρούσματα, ποσοστό 18% επί του συνόλου των κρουσμάτων όλων των μορφών καρκίνου στο σύνολο του πληθυσμού.
  2. Παράλληλα, καταγράφηκαν 6.402 θάνατοι εξαιτίας του καρκίνου του πνεύμονα, ποσοστό 23,5% επί του συνόλου των θανάτων εξαιτίας του καρκίνου.
  3. Στους άρρενες τα ποσοστά είναι πολύ πιο δραματικά. Καταλαμβάνοντας με μεγάλη διαφορά την πρώτη θέση τόσο σε ποσοστά εμφάνισης – 5.540 νέα κρούσματα, ποσοστό 26,3% επί του συνόλου όλων των μορφών καρκίνου σε Έλληνες - όσο και σε ποσοστά θνησιμότητας – 5.321 θάνατοι, ποσοστό που ξεπερνά το 32% επί του συνόλου των καρκινικών θανάτων το 2008. Είναι ενδιαφέρον ότι στο σύνολο των κρουσμάτων βρογχογενούς καρκίνου σε άντρες και γυναίκες, οι άρρενες καταλαμβάνουν το συντριπτικό ποσοστό του 83%, και ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό – 83,11 - στο σύνολο των θανάτων. Αποτελεί μακράν την πλέον συχνή αλλά και θανατηφόρα μορφή καρκίνου στη χώρα μας στον ανδρικό πληθυσμό.
  4. Στις γυναίκες τα ποσοστά εμφάνισης είναι ανησυχητικά, αλλά σημαντικά χαμηλότερα, καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση πίσω από τον καρκίνο του μαστού και του παχέος εντέρου, αλλά χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά υψηλή θνησιμότητα. Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν 1.127 νέα κρούσματα καρκίνου του πνεύμονα, ποσοστό 7% επί του συνόλου των κρουσμάτων καρκίνου μεταξύ των Ελληνίδων το 2008, και 1.081 θάνατοι, ποσοστό που ξεπερνά το 10,2 επί του συνόλου των θανάτων εξαιτίας του καρκίνου στο ίδιο έτος.

 

Τα στοιχεία καταδεικνύουν πως μολονότι οι γυναίκες αποδεικνύονται πιο ευπρόσβλητες στις καρκινογόνους ουσίες του τσιγάρου, οι άντρες διατηρούν σαφώς μεγαλύτερα ποσοστά θνησιμότητας. Έχει, επίσης, διαπιστωθεί πως ο καρκίνος του πνεύμονα σπάνια πλήττει νεαρά άτομα: υπολογίζεται πως το ποσοστό των νοσούντων με ηλικία κάτω των 45 σπάνια ξεπερνά το 3%, ενώ τα ποσοστά νοσούντων άνω των 65 συχνά αγγίζουν την τάξη του 70%. Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μείωση των ποσοστών θνησιμότητα στους άντρες, κυρίως λόγω των βελτιωμένων τεχνικών αντιμετώπισης της νόσου – μολονότι στις γυναίκες δεν έχει παρατηρηθεί ανάλογη τάση.

Υπογραμμίζουμε πως τα στοιχεία αυτά αφορούν μόνο το έτος 2008, οπότε και γίνεται εύκολα αντιληπτός ο λόγος για τον οποίο ο καρκίνος του πνεύμονα έχει χαρακτηριστεί επανειλημμένα ως παγκόσμια μάστιγα, καθώς ευθύνεται για το θάνατο περίπου 1.300.000 ανθρώπων κάθε χρόνο. Το γεγονός αυτό καθίσταται ακόμη πιο αξιοσημείωτο όταν συνειδητοποιούμε πως οι κύριες γενετήριες αιτίες της νόσου μας είναι πλήρως γνωστές και, μάλιστα, εύκολα αποφευκτές.

 

Αίτια

Ο βρογχογενής καρκίνος συσχετίζεται άμεσα με τις ακόλουθες αιτίες:

  • Κάπνισμα – ενεργό και παθητικό: προς απογοήτευση όσων εντρυφούν σε αυτή την αυτοκαταστροφική από κάθε άποψη συνήθεια, το κάπνισμα αποτελεί την πρωτεύουσα και πλέον σημαντική αιτία πρόκλησης καρκίνου στους πνεύμονες – γεγονός που, παρά τις αγωνιώδεις προσπάθειες των καπνοβιομηχανιών στο παρελθόν, έχει τεκμηριωθεί πλήρως και με ασφάλεια από αναρίθμητες σχετικές έρευνες, καθώς και από τη θλιβερή καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Υπολογίζεται πως 9 στις 10 περιπτώσεις καρκίνου του πνεύμονα σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με το κάπνισμα.

Ο καπνός των τσιγάρων αποτελεί μια εξαιρετικά πολυσύνθετη χημική ουσία, με περισσότερα από 4.000 χημικά στοιχεία, τουλάχιστον 55 από τα οποία έχουν αποδειχτεί εν δυνάμει καρκινογόνα. Κατά την άντληση του καπνού στο αναπνευστικό σύστημα, τα χημικά αυτά στοιχεία εισβάλουν στον πνευμονικό ιστό προκαλώντας σοβαρές βλάβες – δηλαδή αλλοιώσεις γονιδίων - στο γενετικό υλικό (DNA) των κυττάρων τους. Τα αλλοιωμένα γονίδια, με τη σειρά τους, όταν ενεργοποιηθούν, προκαλούν μη φυσιολογικές, παθογόνους διεργασίες.

Ο οργανισμός έχει τη δυνατότητα να επιδιορθώσει εκάστοτε βλάβες αυτού του είδους, ή και να απορρίψει (καταστρέψει) παθολογικά κύτταρα, αλλά δεν επιτυγχάνει πάντοτε και σε πλήρη βαθμό σε αυτή του την αποστολή, ειδικά όταν επιβαρύνεται εξακολουθητικά από νέες επιβλαβείς επιδράσεις (όπως τη συνέχιση του καπνίσματος). Όταν ένα γονίδιο, λόγω βλάβης, προκαλεί τη γένεση καρκινικών κυττάρων και το σχηματισμό κακοήθων όγκων, έχει υποστεί εξαλλαγή, και έχει μετατραπεί σε ογκογονίδιο. Ο οργανισμός διαθέτει γονίδια ικανά να καταστείλουν τη δράση των ογκογονιδίων. Όταν, όμως, για κάποιο λόγο τα γονίδια αυτά – που ονομάζονται καταστολείς ογκογονιδίων - δυσλειτουργούν, ή έχουν καταστραφεί ή αδρανοποιηθεί, τότε ξεκινά η διαδικασία της καρκινογένεσης. Το κύτταρο που περιέχει το ογκογονίδιο θα αρχίσει να δημιουργεί αντίγραφα του εαυτού του, τα οποία, με τη σειρά τους, θα συνεχίσουν να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα, σχηματίζοντας κακοήθη όγκο που τροφοδοτείται από δικό του δίκτυο αιμοφόρων αγγείων. Τα κύτταρα αυτά είναι ουσιαστικά άχρηστα για τον οργανισμό, καθώς δεν αντικαθιστούν φθαρμένους ή κατεστραμμένους ιστούς. Δυστυχώς, όμως, εκτός από άχρηστα είναι και επιβλαβή. Σταδιακά καταλαμβάνουν ολοένα και μεγαλύτερο όγκο στον πνευμονικό ιστό, δυσχεραίνοντας σημαντικά τη λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος, αλλά και ολόκληρου του οργανισμού.

Υπολογίζεται πως ένα συγκλονιστικό ποσοστό 80-85% ασθενών με βρογχογενή καρκίνο – σχεδόν 9 στους 10 - είναι ή ήταν καπνιστές! Ανάλογα στοιχεία έχουν καταδείξει πως ένας ενεργός καπνιστής διατρέχει ως και 20 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης πνευμονικού καρκίνου από έναν μη καπνιστή. Η ποσότητα του καπνού που καταναλώνεται, η συχνότητα του καπνίσματος και η χρονική διάρκεια είναι ανάλογα του κινδύνου εμφάνισης της νόσου, ανεξάρτητα από το είδος του καπνού ή του τσιγάρου – συμπεριλαμβανομένων και των επονομαζόμενων τσιγάρων light, ή της χρήσης ειδικών φίλτρων ή πίπας κατά το κάπνισμα.

Ο καπνιστής, ωστόσο, εκτός από τον οργανισμό του, δηλητηριάζει δυστυχώς και τον περιβάλλοντα χώρο, εκθέτοντας άτομα που δεν καπνίζουν σε μια εξίσου εν δυνάμει θανατηφόρα κατάσταση, γνωστή ως παθητικό κάπνισμα. Έχει αποδειχτεί πως η τακτική εισπνοή καπνού από μη – καπνιστές αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες ανάπτυξης της νόσου στα άτομα αυτά σε ποσοστά που αγγίζουν το 20 ή και το 30%!

 

  • Έκθεση σε αμίαντο: η έκθεση στον αμίαντο (ποικιλία άφλεκτων ορυκτών ινώδους μορφής) έχει τεκμηριωθεί ως ιδιαιτέρα επιβαρυντική για το ανθρώπινο αναπνευστικό σύστημα. Ωστόσο, όταν συνδυάζεται με το κάπνισμα, αποδεικνύεται εξαιρετικά καρκινογόνος, καθώς τα σωματίδια αμιάντου διευκολύνουν την προσβολή των επιθηλιακών κυττάρων του πνεύμονα (κύτταρα που επικαλύπτουν τον πνευμονικό ιστό) από τις καρκινογόνους ουσίες του καπνού.

 

  • Πνευμονικές νόσοι: Είναι επαρκώς τεκμηριωμένη η συσχέτιση ανάπτυξης βρογχογενούς καρκίνου με διάφορες χρόνιες πνευμονικές παθήσεις, όπως:

 

  • η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ - Chronic Obstructive Pulmonary Disease [COPD]). Η ΧΑΠ αποτελεί κυρίως κατηγορία διαφόρων πνευμονικών παθήσεων, κύριο χαρακτηριστικό των οποίων είναι η απόφραξη των αεραγωγών και παρεμπόδιση της ροής του αέρα στο εσωτερικό των πνευμόνων. Προκαλείται κυρίως από το κάπνισμα και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:
  1. τη χρόνια βρογχίτιδα – φλεγμονή του βλεννογόνου των βρόγχων (διακλαδώσεις της τραχείας στο εσωτερικό των πνευμόνων), η οποία προκαλείται από οίδημα ή  εισπνοή ερεθιστικών ουσιών·
  2. το Πνευμονικό εμφύσημα – χρόνια ασθένεια των πνευμόνων που προκαλεί δύσπνοια λόγω αφύσικης μεγέθυνσης και ανελαστικότητας των πνευμονικών κυψελίδων·
  3. Χρόνια αποφρακτική νόσος των αεραγωγών κ.ά.

Άτομα που πάσχουν από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια διατρέχουν από 4 ως και 6 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του πνεύμονα, ανεξάρτητα από το αν καπνίζουν ή όχι·

  • η αμιάντωση· η συγκεκριμένη νόσος προκαλείται από εισπνοή σε τακτική και χρόνια βάση (12 – 20 χρόνια) μεγάλων ποσοτήτων σκόνης αμιάντου. Έχει αποδειχτεί πως ενεργοί καπνιστές είναι πολύ πιο ευπρόσβλητοι στη νόσο από μη καπνιστές·
  • το άσθμα, δηλαδή η χρόνια νόσος του αναπνευστικού συστήματος που χαρακτηρίζεται από παροδικούς παροξυσμούς δύσπνοιας και βήχα·
  • η φυματίωση – αυτή η γνωστή λοιμώδης και μεταδοτική νόσος  προκαλείται από τη δράση μυκητοβακτηρίων.

Οι πνευμονικές αυτές παθήσεις προκαλούν σοβαρές δυσλειτουργίες στη λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος, προσβάλλοντας τους ιστούς των πνευμόνων – το επονομαζόμενο πνευμονικό παρέγχυμα . Φυσικά, άτομα που έχουν ήδη εμφανίσει στο παρελθόν κάποια μορφή καρκίνου στον πνεύμονα αντιμετωπίζουν, επίσης, μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης, ή μάλλον επανεμφάνισης, της νόσου.

  • Κληρονομικότητα: πρόσφατες εκτεταμένες μελέτες της IARC (International Agency for Research on Cancer) κατέδειξαν πως η γενετική προδιάθεση μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση καρκίνου του πνεύμονα, ακόμη και σε άτομα που απέχουν του καπνίσματος. Η ανακάλυψη αυτή ερμηνεύει στοιχεία που καταδείκνυαν πως άτομα με στενούς εξ αίματος συγγενείς χαρακτηρίζονται από σχετικά μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου.

 

Ωστόσο, ο γονιδιακός παράγοντας δεν αποτελεί τη μόνη λογική ερμηνεία αυτού του γεγονότος: η συμβίωση σε κοινό χώρο – που μπορεί να υποδηλώνει παρόμοιες συνήθειες σχετικά με τη διατροφή ή την εισπνοή καπνού μέσω παθητικού καπνίσματος – θα μπορούσε να αποτελεί εξίσου ικανοποιητική ερμηνεία. Άλλωστε, η γονιδιακή προδιάθεση που έχει προσδιοριστεί αφορά σε γονίδια (τμήματα του DNA) που προκαλούν καρκινογένεση λόγω της αλληλεπίδρασής τους με τη νικοτίνη ή με άλλες ουσίες που περιέχονται στο βιομηχανικά κατεργασμένο καπνό.

  • Έκθεση σε ραδιενεργό αέριο ραδόνιο: στο ραδόνιο – αόρατο, ευγενές, αέριο χημικό στοιχείο, προϊόν της διάσπασης του ραδίου – συχνά εκτίθενται εργάτες μεταλλείων καθώς εμφανίζεται κατά την επεξεργασία πετρωμάτων. Έχει τεκμηριωθεί πως μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα.

 

  • Η μόλυνση του περιβάλλοντος: συγκεκριμένα υποπροϊόντα καυσαερίων έχουν συσχετιστεί με την ανάπτυξη βρογχογενούς καρκίνου. Η τακτική και χρόνια έκθεση σε ρυπαρό ατμοσφαιρικό περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει επιβαρυντικά τους πνεύμονες με τρόπο ανάλογου του παθητικού καπνίσματος. Υπολογίζεται πως ο καρκίνος του πνεύμονα είναι κατά 2 ή και 3 φορές συχνότερος σε κατοίκους των πόλεων απ’ ότι σε κατοίκους της υπαίθρου.

 

Τα σύντομα αυτά στοιχεία καταδεικνύουν την αλήθεια της κατακλείδας της προηγούμενης παραγράφου: οι κύριες γενετήριες αιτίες της νόσου μας είναι πλήρως γνωστές, καθώς είναι 100% ανθρωπογενείς – συνεπώς, θα μπορούσαν να εξαλειφθούν ή τουλάχιστον να αντιμετωπιστούν σχετικά εύκολα. Δυστυχώς, κάτι τέτοιο αποδεικνύεται ουτοπικό.

 

Συμπτώματα

Ο Καρκίνος ως ομάδα ασθενειών χαρακτηρίζεται από ορισμένα γενικά συμπτώματα, ενώ κάθε διακριτή του μορφή συσχετίζεται με ορισμένα ειδικά συμπτώματα. Τα ειδικά συμπτώματα που χαρακτηρίζουν εν γένει τις εκάστοτε παραλλαγές του καρκίνου του μαστού - η φύση και η έκταση των οποίων ποικίλλει – είναι τα εξής:

  • Επίμονος βήχας
  • πόνοι στην περιοχή του θώρακα (επιδεινούμενοι με την αναπνοή),
  • δύσπνοια,
  • εξάντληση,
  • απώλεια βάρους,
  • πληκτροδακτυλία (διεύρυνση των άκρων των δακτύλων),
  • ανορεξία,
  • αιμόπτυση,
  • οίδημα της περιοχής του λαιμού ή του τραχήλου,
  • πνευμονικές φλεγμονές,
  • πυρετός,
  • δέκατα,
  • δυσχερής κατάποση,
  • βραχνάδα.

[1]. Για το σύνολο των στοιχείων της έκθεσης βλ. www-dep.iarc.fr/.

 

 

Β. Τυπολογία Πνευμονικών Νεοπλασμάτων

Εισαγωγή

Ο Καρκίνος του Πνεύμονα – ως κακοήθης πνευμονική νεοπλασία - διακρίνεται σε διάφορες μορφές. Αποτελεί ζήτημα εξαιρετικής σημασίας η ακριβής διάγνωση και η εξακρίβωση του τύπου και του σταδίου του βρογχογενούς καρκίνου που αναπτύσσεται στους πνεύμονες του ασθενή, καθώς καθορίζουν τόσο τον τύπο της θεραπείας που θα επιλεγεί για την αντιμετώπιση της νόσου όσο και την πρόγνωση για την εξέλιξή της.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, ο καρκίνος του πνεύμονα διαγιγνώσκεται ως μικροκυτταρικός ή μη – μικροκυτταρικός – ανάλογα με την όψη των κυττάρων κατά την μικροσκοπική εξέτασή τους.

Ακολουθούν οι κυριότεροι τύποι Καρκίνου του Πνεύμονα, τα βασικά τους χαρακτηριστικά, τα διαγνωστικά μέσα, καθώς και οι συνηθέστερες μορφές θεραπείας.

Β. 1 Γενικός Πίνακας Πνευμονικών Νεοπλασμάτων

Ι. Επιθηλιακά Νεοπλάσματα

Α. Καλοήθη

  1. Θηλώματα
  2. Αδενώματα

Β. Κακοήθη Καρκινώματα

  1. Ακανθοκυτταρικό ή επιδερμοειδές (Squamous Cell)
  2. Αδιαφοροποίητο μικροκυτταρικό (Small Cell Undifferentiated)
  3. Αδενοκαρκίνωμα (Adeocarcinoma)
  4. Αδιαφοροποίητο μεγαλοκυτταρικό (Large Cell Undifferentiated)
  5. Καρκινοειδές (Carcinoid)
  6. Κυλίνδρωμα (cylindroma)
  7. Βλεννοεπιδερμοειδές (Mucoepidermoid)

II. Νεοπλάσματα Συνδετικού Ιστού

Α. Καλοήθη

  1. Λίπωμα
  2. Ίνωμα
  3. Νευρίνωμα
  4. Λεμφαγγείωμα
  5. Αιμαγγείωμα
  6. Μυοβλάστωμα
  7. Χόνδρωμα κ.ά.
 

Β. Κακοήθη

  1. Σαρκώματα (αγγειοσάρκωμα, χονδροσάρκωμα, ινοσάρκωμα, λειομυοσάρκωμα, λιποσάρκωμα, νευροϊνοσάρκωμα, οστεοσάρκωμα)
  2. Αιμαγγειοπερικύτωμα
  3. Πλασματοκύτωμα

ΙΙΙ. Μεσοθηλιακά Νεοπλάσματα

Α. Καλοήθες μεσοθηλίωμα

Β. Κακόηθες μεσοθηλίωμα

ΙV. Διάφορα

Α. Καλοήθη

Β. Κακοήθη

  1. Καρκινοσάρκωμα
  2. Πνευμονικό Βλάστωμα
  3. Κακόηθες Μελάνωμα
  4. Κακόηθες Λέμφωμα

V. Μεταστατικά Νεοπλάσματα

VI. Αμαρτώματα

 

Β. 2 Καρκίνος του Πνεύμονα – Επιθηλιακά Νεοπλάσματα

Επεξήγηση όρων

Επιθήλιο ονομάζεται ο ιστός που καλύπτει τις εξωτερικές (επιδερμίδα) και τις εσωτερικές (βλεννογόνος) επιφάνειες του σώματος. Ουσιαστικά αποτελείται από κυτταρικές στρώσεις που αλληλοσυνδέονται σχηματίζοντας υμένες, οι οποίοι επικαλύπτουν εξωτερικά ή εσωτερικά διάφορες επιφάνειες ιστών και οργάνων, διαμορφώνοντας, ουσιαστικά, την επένδυσή τους.

Νεόπλασμα ονομάζεται κάθε παθολογικός – μη φυσιολογικός - όγκος που σχηματίζεται από ιστούς του σώματος. Το «νεόπλασμα» δεν ταυτίζεται με τον «καρκίνο». Ο καρκίνος είναι νόσος, ή μάλλον μια ομάδα νόσων που συχνά περιλαμβάνουν το σχηματισμό νεοπλασμάτων. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε νεόπλασμα αποτελεί και καρκινικό όγκο. Τα νεοπλάσματα διακρίνονται σε καλοήθη – μη καρκινικά – και σε κακοήθη – δηλαδή καρκινικά.

«Επιθηλιακό νεόπλασμα» ονομάζεται κάθε νεόπλασμα που σχηματίζεται από κύτταρα του επιθηλίου. Στην περιοχή των πνευμόνων ενδέχεται να σχηματιστούν είτε καλοήθη είτε κακοήθη καρκινικά κύτταρα.

Καλοήθη Επιθηλιακά Πνευμονικά Νεοπλάσματα

Στα καλοήθη Πνευμονικά Νεοπλάσματα των πνευμόνων περιλαμβάνονται τα Θηλώματα και τα αδενώματα, τα οποία με τη σειρά τους διακρίνονται σε διάφορες υποκατηγορίες.

Τα θηλώματα εμφανίζονται μάλλον σπάνια στους πνεύμονες και εξίσου σπάνια εγκυμονούν κάποιο ιδιαίτερα σοβαρό κίνδυνο για τον οργανισμό. Συχνά προκαλούν δύσπνοια, η οποία είναι και το κύριο σύμπτωμα που χαρακτηρίζει την ανάπτυξή τους. Ως τώρα δεν έχει προσδιοριστεί με ακρίβεια το αίτιο της εμφάνισής τους, μολονότι έχουν διατυπωθεί .

Στη μικροσκοπική εξέταση το θήλωμα συνήθως εμφανίζεται ως ενδοβρογχικός όγκος με πολλαπλές απολήξεις. Η αντιμετώπιση του θηλώματος είναι σχετικά απλή. Περιλαμβάνει την πλήρη εκτομή του όγκου. Αν η εκτομή δεν είναι προσεκτική και πλήρης, υπάρχει πιθανότητα επανεμφάνισης του όγκου.

Ανάλογες παρατηρήσεις ισχύουν και για το αδένωμα. Κι αυτό επίσης αντιμετωπίζεται με πλήρη εκτομή. Έχει ωστόσο παρατηρηθεί σε ορισμένες περιπτώσεις επανεμφάνισή του μετά από κάποια χρόνια.

 

Επιθηλιακά Πνευμονικά Νεοπλάσματα – Κακοήθη Καρκινώματα

Επεξήγηση όρων

Ο όρος «κακόηθες» περιγράφει έναν παθολογικό κυτταρικό καρκινικό όγκο που εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την υγεία του ασθενή.

Ο όρος «καρκίνωμα» αναφέρεται σε έναν κακοήθη καρκινικό όγκο, ο οποίος αποτελείται από επιθηλιακό ιστό – τον ιστό που σαν υμένας καλύπτει ή περιβάλλει τα όργανα του σώματος.

Τα κακοήθη πνευμονικά καρκινώματα διακρίνονται σε διάφορες κατηγορίες, τις οποίες και θα εξετάσουμε αναλυτικά στη συνέχεια.

 

Ακανθοκυτταρικό ή επιδερμοειδές (Squamous Cell)

Γενικές πληροφορίες

Το ακανθοκυτταρικό ή επιδερμοειδές καρκίνωμα είναι η ιστολογική μορφή πνευμονικού καρκίνου που σχετίζεται πιο άμεσα από οποιαδήποτε άλλη με τη θανατηφόρα συνήθεια του καπνίσματος.

Ονομάζεται έτσι εξαιτίας της ιδιάζουσας όψης των κυττάρων που συναποτελούν τον καρκινικό όγκο (ακανθοκυτταρικό) είτε λόγω της ιστολογικής σύστασης του όγκου (επιδερμικό). Εμφανίζονται συχνότερα στους άντρες απ’ ότι στις γυναίκες και τείνουν να αναπτύσσονται αργά.

Το ακανθοκυτταρικό ή επιδερμοειδές καρκίνωμα αναπτύσσεται κοντά στις πνευμονικές πύλες, στον ιστό των κεντρικών βρόγχων – δηλαδή στους αεραγωγούς σωλήνες που διακλαδώνονται ως συνέχεια της τραχείας στο εσωτερικό των πνευμόνων. Περιλαμβάνεται στους επονομαζόμενους μη μικροκυτταρικούς καρκίνους του πνεύμονα οι οποίοι καταλαμβάνουν ποσοστό σχεδόν 80% επί του συνόλου των καρκινικών όγκων των πνευμόνων. Από αυτούς, το 30% είναι το ακανθοκυτταρικό ή επιδερμοειδές καρκίνωμα.

Συνήθως, διαγιγνώσκεται εύκολα σε σχέση με τις υπόλοιπες μορφές καρκίνου του πνεύμονα. Παρατηρείται μάλιστα σχετική μείωση των κρουσμάτων, σε αντίθεση με μια άλλη μορφή πνευμονικού καρκίνου, του αδενοκαρκινώματος, το οποίο παρουσιάζει αυξητικές τάσεις.

Συμπτώματα

Το ακανθοκυτταρικό ή επιδερμοειδές καρκίνωμα επιφέρει τα κοινά συμπτώματα των καρκίνων του πνεύμονα – επίμονος βήχας, αιμόπτυση, δύσπνοια – τα οποία μάλιστα, λόγω της θέσης του στους κεντρικούς βρόγχους των πνευμόνων, παρουσιάζονται αρκετά νωρίς σε σχέση με τις άλλες μορφές βρογχογενούς καρκίνου.

Επίσης, το ακανθοκυτταρικό ή επιδερμοειδές καρκίνωμα είναι η συνηθέστερη αιτία ενός συνδρόμου που είναι γνωστό ως Σύνδρομο Pancoast και χαρακτηρίζεται από κάποια ιδιαίτερα συμπτώματα, όπως επίμονους πόνους στο ώμο, αδυναμία, αίσθηση μουδιάσματος στα χέρια, ερυθρότητα στο δέρμα ή εφίδρωση στη μία πλευρά του προσώπου και βλεφαρόπτωση (το σύνδρομο του Horner).

Άτομα που πάσχουν από ακανθοκυτταρικό ή επιδερμοειδές καρκίνωμα συχνά χαρακτηρίζονται από υψηλό επίπεδο ασβεστίου (υπερασβεστιαιμία) που ενδέχεται να προκαλέσει μυϊκή αδυναμία και συσπάσεις (κράμπες).

Διάγνωση

Η διάγνωση του ακανθοκυτταρικού ή επιδερμοειδούς καρκινώματος των πνευμόνων εντοπίζεται συνήθως μέσω ακτινογραφίας θώρακα. Περαιτέρω εξετάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Αξονική Τομογραφία θώρακα.
  • Κυτταρολογική εξέταση των αποχρεμμάτων.
  • Βρογχοσκόπηση.
  • Τομογραφία Εκπομπής Ποζιτρονίων.
  • Ενδοβρογχικός Υπέρηχος.
  • Βιοψία.

Η τελευταία εξέταση θα επιβεβαιώσει την ύπαρξη ή όχι καρκίνου των πνευμόνων. Σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί η ανάπτυξη καρκίνου, ο υπεύθυνος γιατρός συστήνει άλλες εξετάσεις που θα προσδιορίσουν το βαθμό εξάπλωσης της νόσου.

Σταδιοποίηση

Η σταδιοποίηση αποτελεί μία μέθοδο προσδιορισμού του μεγέθους και της επέκτασης της νόσου σε άλλα μέρη του σώματος, παράγοντες καθοριστικής σημασίας για την πρόγνωση και την επιλογή της καλύτερης δυνατής θεραπείας για τον καρκίνο.

  • Στάδιο 1 – Ο καρκίνος περιορίζεται στο εσωτερικό των πνευμόνων και δεν έχει επεκταθεί σε κανένα από τους λεμφαδένες.
  • Στάδιο 2 – Ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε λεμφαδένες ή στα τοιχώματα των πνευμόνων, ή εντοπίζεται σε μία συγκεκριμένη περιοχή του κύριου βρόγχου.
  • Στάδιο 3 – Ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε ιστό πλησίον των πνευμόνων.
  • Στάδιο 4 – Ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί μέσω μετάστασης σε άλλα σημεία του σώματος.

Αίτια

Στα αίτια του ακανθοκυτταρικού ή επιδερμοειδούς καρκινώματος των πνευμόνων πρωτεύουσα θέση κατέχει, με μεγάλη διαφορά, το κάπνισμα. Εκτός αυτού, στα αίτια περιλαμβάνονται:

  • Περιβαλλοντική μόλυνση.
  • Συνθήκες εργασίας.
  • Γενετική προδιάθεση.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην αρχική ενότητα για τον Καρκίνο των Πνευμόνων.

Αντιμετώπιση – Θεραπεία

Ο τρόπος αντιμετώπισης του ακανθοκυτταρικού ή επιδερμοειδούς καρκινώματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το στάδιο της νόσου και μπορεί να περιλαμβάνει:

  • Χειρουργική επέμβαση – ιδιαίτερα σε περιπτώσεις στις οποίες η ασθένεια έχει διαγνωστεί σε σχετικό πρώιμο στάδιο, οπότε η χειρουργική επέμβαση ενδέχεται να την αντιμετωπίσει με επιτυχία.
  • Χημειοθεραπεία – δηλαδή εισαγωγή φαρμακευτικών ουσιών στο σώμα, είτε ενδοφλέβια είτε με μορφή χαπιού, που αποσκοπεί στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων. Συχνά εφαρμόζεται σε συνδυασμό με άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως η χειρουργική επέμβαση και η ραδιοθεραπεία.
  • Ραδιοθεραπεία/ακτινοθεραπεία – η εφαρμογή ειδικής ακτινοβολίας πάνω στον όγκο με στόχο τη σμίκρυνση ή και την εξάλειψή του. Κι αυτή η μορφή θεραπείας χρησιμοποιείται συνήθως συνδυαστικά με τη χημειοθεραπεία ή και τη χειρουργική επέμβαση. Συχνά χρησιμοποιείται επίσης για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων της νόσου. Μπορεί να παρασχεθεί εξωτερικά – με την πηγή της ακτινοβολίας να λειτουργεί έξω από το σώμα του ασθενή – ή εσωτερικά – μέθοδος γνωστή και ως βραχυθεραπεία, κατά την οποία η πηγή της ακτινοβολίας εισάγεται στο εσωτερικό του σώματος του ασθενή, ώστε να προκαλούνται οι λιγότερες δυνατές παρενέργειες στον υγιή ιστό.

Πρόγνωση

«Πρόγνωση» ονομάζεται η καταγραφή της πιθανής εξέλιξης της νόσου βάσει στατιστικών στοιχείων.

Το ακανθοκυτταρικό ή επιδερμοειδές καρκίνωμα του πνεύμονα χαρακτηρίζεται από ποσοστό επιβίωσης σε χρονική περίοδο 5 ετών από τη διάγνωση που, δυστυχώς, δύσκολα ξεπερνά το 15%. Έχει, ωστόσο, παρατηρηθεί πως αν ο όγκος εντοπιστεί σχετικά νωρίς και αφαιρεθεί χειρουργικά το ποσοστό επιβίωσης αυξάνεται σε σημαντικό βαθμό.


Αδενοκαρκίνωμα (Adenocarcinoma)

Γενικές πληροφορίες

Το αδενοκαρκίνωμα περιλαμβάνεται σε μια κατηγορία μορφών καρκίνου του πνεύμονα – τους επονομαζόμενους «μικροκυτταρικούς» - που αποτελούν το 80% όλων των κρουσμάτων πνευμονικού καρκίνου. Σε αυτό το ποσοστό, σχεδόν τα μισά – το 50% - κρούσματα αφορούν αδενοκαρκινώματα.

Το πνευμονικό αδενοκαρκίνωμα συνήθως κάνει την εμφάνισή του στους ιστούς που βρίσκονται κοντά στα εξωτερικά τμήματα των πνευμόνων, παραμένοντας εκεί για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα προτού προκαλέσουν συμπτώματα ή διαγνωστούν. Το αδενοκαρκίνωμα αποτελεί την πλέον συνηθέστερη μορφή καρκίνου μεταξύ των γυναικών (ειδικά μια ιδιαίτερα μορφή αδενοκαρκινώματος, το επονομαζόμενο BAC [Bronchioloalveolar carcinoma – Βρογχοκυψελιδικό καρκίνωμα]) ασθενών ηλικίας κάτω των 45, ενώ συχνά εμφανίζεται και σε μη ενεργούς καπνιστές.

Συμπτώματα

Λόγω της τάσης του αδενοκαρκινώματος να εμφανίζεται στα εξωτερικά τμήματα των πνευμόνων, τα κοινά συμπτώματα του καρκίνου του πνεύμονα, όπως ο χρόνιος βήχας και η αιμόπτυση, ενδέχεται να προκύπτουν λιγότερα συχνά, τουλάχιστον σε σχέση με άλλες μορφές βρογχογενούς καρκίνου.

Δυστυχώς, το αδενοκαρκίνωμα προκαλεί στα αρχικά του στάδια κάποια συμπτώματα που συχνά παραβλέπονται, όπως:

  • εξάντληση·
  • ήπια αλλά επίμονη δυσχέρεια στην αναπνοή·
  • πόνους στην πλάτη, στον ώμο ή στο στήθος.

Διάγνωση

Η διάγνωση του αδενοκαρκινώματος των πνευμόνων εντοπίζεται συνήθως μέσω ακτινογραφίας θώρακα. Περαιτέρω εξετάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • Αξονική Τομογραφία θώρακα.
  • Κυτταρολογική εξέταση των αποχρεμμάτων.
  • Βρογχοσκόπηση.
  • Τομογραφία Εκπομπής Ποζιτρονίων.
  • Ενδοβρογχικός Υπέρηχος.
  • Βιοψία.

Η τελευταία εξέταση θα επιβεβαιώσει την ύπαρξη ή όχι καρκίνου των πνευμόνων. Σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί η ανάπτυξη καρκίνου, ο υπεύθυνος γιατρός συστήνει άλλες εξετάσεις που θα προσδιορίσουν το βαθμό εξάπλωσης της νόσου. Συχνά, επίσης, συστήνεται η εξέταση ανίχνευσης καρκινικών δεικτών των πνευμόνων – ορισμένων γενετικών αλλοιώσεων που εντοπίζονται σε ορισμένους τύπους αδενοκαρκινώματος. Μια ακριβέστερη διάγνωση μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά στην επιλογή της βέλτιστης δυνατής θεραπείας.

Σταδιοποίηση

Η σταδιοποίηση αποτελεί μία μέθοδο προσδιορισμού του μεγέθους και της επέκτασης της νόσου σε άλλα μέρη του σώματος, παράγοντες καθοριστικής σημασίας για την πρόγνωση και την επιλογή της καλύτερης δυνατής θεραπείας για τον καρκίνο. Η σταδιοποίηση του αδενοκαρκινώματος διακρίνεται σε 4 στάδια:

  • Στάδιο 1 – ο καρκίνος περιορίζεται στο εσωτερικό των πνευμόνων και δεν έχει επεκταθεί σε κανένα από τους λεμφαδένες.
  • Στάδιο 2 – Ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε λεμφαδένες ή στα τοιχώματα των πνευμόνων, ή εντοπίζεται σε μία συγκεκριμένη περιοχή του κύριου βρόγχου.
  • Στάδιο 3 – Ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε ιστό πλησίον των πνευμόνων.
  • Στάδιο 4 – Ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί μέσω μετάστασης σε άλλα σημεία του σώματος.

Αίτια

Στα αίτια του αδενοκαρκινώματος των πνευμόνων πρωτεύουσα θέση κατέχει επίσης, με μεγάλη διαφορά, το κάπνισμα. Όπως προαναφέραμε, ωστόσο, εμφανίζεται συχνά και σε μη ενεργούς καπνιστές, τις περισσότερες φορές εξαιτίας έκθεσης σε ραδόνιο. Ωστόσο, είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε πως το αδενοκαρκίνωμα θεωρείται πολυπαραγοντική νόσος, ασθένεια δηλαδή που σπάνια εμφανίζεται εξαιτίας ενός και μόνο παράγοντα. Σε αυτούς, εκτός από το κάπνισμα, ενδέχεται να περιλαμβάνονται:

  • Περιβαλλοντική μόλυνση.
  • Συνθήκες εργασίας.
  • Γενετική προδιάθεση.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην αρχική ενότητα για τον Καρκίνο των Πνευμόνων.

Αντιμετώπιση – Θεραπεία

Η θεραπευτική αντιμετώπιση του αδενοκαρκινώματος εξαρτάται, φυσικά, από το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η νόσος ενώ σπάνια αντιμετωπίζεται με μία μόνο μορφή θεραπείας.

Ο τρόπος αντιμετώπισης του αδενοκαρκινώματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το στάδιο της νόσου και μπορεί να περιλαμβάνει:

  • Χειρουργική επέμβαση – ιδιαίτερα σε περιπτώσεις στις οποίες η ασθένεια έχει διαγνωστεί σε σχετικά πρώιμο στάδιο, οπότε η χειρουργική επέμβαση ενδέχεται να την αντιμετωπίσει με επιτυχία.
  • Χημειοθεραπεία – δηλαδή εισαγωγή φαρμακευτικών ουσιών στο σώμα, είτε ενδοφλέβια είτε με μορφή χαπιού, που αποσκοπεί στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων. Συχνά εφαρμόζεται σε συνδυασμό με άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως η χειρουργική επέμβαση και η ραδιοθεραπεία.
  • Ραδιοθεραπεία/ακτινοθεραπεία – η εφαρμογή ειδικής ακτινοβολίας πάνω στον όγκο με στόχο τη σμίκρυνση ή και την εξάλειψή του. Κι αυτή η μορφή θεραπείας χρησιμοποιείται συνήθως συνδυαστικά με τη χημειοθεραπεία ή και τη χειρουργική επέμβαση. Συχνά χρησιμοποιείται επίσης για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων της νόσου. Μπορεί να παρασχεθεί εξωτερικά – με την πηγή της ακτινοβολίας να λειτουργεί έξω από το σώμα του ασθενή – ή εσωτερικά – μέθοδος γνωστή και ως βραχυθεραπεία, κατά την οποία η πηγή της ακτινοβολίας εισάγεται στο εσωτερικό του σώματος του ασθενή, ώστε να προκαλούνται οι λιγότερες δυνατές παρενέργειες στον υγιή ιστό.
  • Στοχευμένες θεραπείες – οι επονομαζόμενες «στοχευμένες» θεραπείες περιλαμβάνουν φαρμακευτικές αγωγές ειδικά σχεδιασμένες για την καταστροφή του καρκινικού όγκου και των καρκινικά προσβεβλημένων κυττάρων. Για το λόγο αυτό, προσβάλλουν μικρότερο ποσοστό υγιούς ιστού και συνεπώς, προκαλούν πολύ λιγότερες παρενέργειες.

Πρόγνωση

«Πρόγνωση» ονομάζεται η καταγραφή της πιθανής εξέλιξης της νόσου βάσει στατιστικών στοιχείων. Δυστυχώς, η πενταετής πρόγνωση από τη διάγνωση δεν ξεπερνά το 15%. Ωστόσο, το ποσοστό αυξάνεται όταν η νόσος διαγνωστεί στα αρχικά της στάδια.  


Κυλίνδρωμα (cylindroma) Βλεννοεπιδερμοειδές (Mucoepidermoid)

Το κυλίνδρωμα και το βλεννοεπιδερμοειδές είναι δύο σπανιότατες μορφές καρκίνου των πνευμόνων. Τι κυλίνδρωμα περιλαμβάνει τόσο καλοήθεις όσο και κακοήθεις όγκους των οποίων η διατομή εμφανίζει ομάδες κυττάρων διατεταγμένες σε κυλινδρικό σχήμα.

Το βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα είναι τύπος καρκίνου που προσβάλλει συνήθως τους σιελογόνους αδένες, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλα όργανα, όπως τους πνεύμονες. Η πρόγνωσή του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωσή της.  


II. Νεοπλάσματα Συνδετικού Ιστού

Α. Καλοήθη

Στα καλοήθη νεοπλάσματα του συνδετικού ιστού των πνευμόνων περιλαμβάνονται τα εξής:

  1. Λίπωμα – νεόπλασμα από λιπώδη ιστό.
  2. Ίνωμα – νεόπλασμα από ινώδη ιστό.
  3. Νευρίνωμα – νεόπλασμα των κυττάρων του Schwann.
  4. Λεμφαγγείωμα – όγκος που αναπτύσσεται από το λεμφικό σύστημα.
  5. Αιμαγγείωμα – όγκος από αιμοφόρα αγγεία κάτω από το δέρμα.
  6. Μυοβλάστωμα – όγκος από κύτταρα που σχηματίζουν μυϊκό ιστό.
  7. Χόνδρωμα – όγκος από χόνδρο. κ.ά.

Με τις καλοήθεις αυτές μορφές πνευμονικών νεοπλασμάτων θα ασχοληθούμε πιο επισταμένα σε άλλο άρθρο. Ας εξετάσουμε τώρα λεπτομερέστερα τις κακοήθεις μορφές νεοπλασμάτων συνδετικού ιστού.

Β. Κακοήθη

1. Σαρκώματα

Το σάρκωμα μια μορφή κακοήθους όγκου των μαλακών μορίων, δηλαδή μυϊκού ή λιπώδους ιστού, αγγείων, νεύρων, δέρματος κτλ. γι’ αυτό και διακρίνεται σε διάφορες υποκατηγορίες όπως

  • αγγειοσάρκωμα,
  • χονδροσάρκωμα,
  • ινοσάρκωμα,
  • λειομυοσάρκωμα,
  • λιποσάρκωμα,
  • νευροϊνοσάρκωμα και
  • οστεοσάρκωμα.

Αποτελεί σπανιότατη μορφή καρκίνου των πνευμόνων, καθώς αναλογεί μόλις στο 0,013% με 0,4% επί του συνόλου των καρκίνων του πνεύμονα. Υπολογίζεται πως μόλις 1 στις 500 μορφές κακοήθους όγκου στους πνεύμονες είναι σάρκωμα. Σε μικρούς σαφώς διαμορφωμένους όγκους η πλέον συνήθης αντιμετώπιση περιλαμβάνει την προσεκτική εκτομή του όγκου. Ωστόσο σε περιπτώσεις στις οποίες ο όγκος δεν είναι σαφώς διαμορφωμένος η εκτομή του δεν είναι πάντοτε ικανή να αντιμετωπίσει τη νόσο, είναι όμως και πάλι ικανή να ανακουφίσει κάπως τον ασθενή από τα συμπτώματά της. Σαρκώματα τα οποία δεν μπορούν να αφαιρεθούν ή επανεμφανίζονται αντιμετωπίζονται συνήθως με ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία.

2. Αιμαγγειοπερικύττωμα

Το αιμαγγειοπερικύττωμα είναι μια μορφή σαρκώματος που πυροδοτείται στα περικύτταρα – μια κατηγορία κυττάρων που εντοπίζονται κατά μήκος των αιμοφόρων αγγείων. Ανάλογα με το στάδιο της νόσου, αντιμετωπίζεται είτε με χειρουργική επέμβαση, είτε με ακτινοθεραπεία είτε με χημειοθεραπεία.

3. Πλασματοκύττωμα

Το πλασματοκύττωμα αναφέρεται σε ένα κακοήθη όγκο από κύτταρα πλάσματος που αναπτύσσεται μέσα σε μαλακό ιστό. Στους πνεύμονες αντιμετωπίζεται συνήθως με εκτομή.  


ΙΙΙ. Μεσοθηλιακά Νεοπλάσματα

Α. Καλοήθες μεσοθηλίωμα

Β. Κακόηθες μεσοθηλίωμα

Γενικές πληροφορίες

Το κακόηθες μεσοθηλίωμα είναι μία εξαιρετικά επικίνδυνη και επιθετική μορφή καρκίνου που προσβάλλει τον υπεζωκότα.

Ο υπεζωκώς είναι μια λεπτή μεμβράνη με δύο στρώματα κυττάρων, εκ των οποίων το ένα καλύπτει την εσωτερική πλευρά των θωρακικών τοιχωμάτων ενώ το άλλο την εξωτερική πλευρά των πνευμόνων. Μεταξύ των δύο αυτών κυτταρικών στρωμάτων υπάρχει μια μικρή ποσότητα υγρού που φροντίζει να λιπαίνει την περιοχή διευκολύνοντας την κίνηση των πνευμόνων κατά την αναπνοή.

Το μεσοθήλιο είναι το πλακώδες επιθήλιο που επενδύει ορογόνες κοιλότητες, όπως το περιτόναιο, το περικάρδιο και, φυσικά τον υπεζωκότα. Στο μεσοθήλιο, λόγω δυσμενών παραγόντων όπως η εισπνοή αμιάντου, ορισμένα κύτταρα εξαλλάσσονται σε καρκινογόνα προκαλώντας την καρκινική νόσο που είναι γνωστή ως κακόηθες μεσοθηλίωμα.

Συμπτώματα

Δυστυχώς, το μεσοθηλίωμα ενδέχεται να φτάσει σε προχωρημένο στάδιο δίχως να γίνει αντιληπτό. Αργότερα, ωστόσο, χαρακτηρίζεται από συμπτώματα όπως:

  • έντονο βήχα,
  • πόνο στο στήθος και
  • δυσχέρεια στην αναπνοή.

Λιγότερο συνηθισμένα συμπτώματα είναι

  • ο πυρετός,
  • η συχνή νυχτερινή εφίδρωση και
  • η αναίτια απώλεια βάρους.

Λόγω της εν γένει ασυμπτωματικής του ανάπτυξης το κακόηθες μεσοθηλίωμα των πνευμόνων κατατάσσεται στις πλέον δυσχερείς στη διάγνωση αλλά και στην αντιμετώπιση μορφές καρκίνου.

Διάγνωση (βλέπε επίσης την παράγραφο Αντιμετώπιση - Θεραπεία)

Η διάγνωση του μεσοθηλιώματος δεν είναι εύκολη και συνήθως αποτελεί τη συνισταμένη προσεκτικής εξέτασης κλινικών και ραδιολογικών ευρημάτων και βιοψίας. Περιλαμβάνει, επίσης, προσεκτική εξέταση του ιστορικού του ασθενή και στοιχείων για πιθανή έκθεσή του σε αμίαντο, που αποτελεί και την κυριότερη αιτία της νόσου. Η διαγνωστική διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει:

  • ακτινογραφία θώρακος·
  • αξονική τομογραφία·
  • μαγνητική τομογραφία·
  • συσκευή εκπομπής ποζιτρονίων (ΡΕΤ)·
  • βιοψία.Η τελευταία αυτή μέθοδος είναι και αυτή που θα αποσαφηνίσει πλήρως αν πρόκειται όντως για κακόηθες μεσοθηλίωμα ή όχι.

Σταδιοποίηση

Η σταδιοποίηση αποτελεί μία μέθοδο προσδιορισμού του μεγέθους και της επέκτασης της νόσου σε άλλα μέρη του σώματος, παράγοντες καθοριστικής σημασίας για την πρόγνωση και την επιλογή της καλύτερης δυνατής θεραπείας για τον καρκίνο.

  • Στάδιο 1 – ο καρκίνος περιορίζεται στο εσωτερικό των πνευμόνων και δεν έχει επεκταθεί σε κανένα από τους λεμφαδένες.
  • Στάδιο 2 – Ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε λεμφαδένες ή στα τοιχώματα των πνευμόνων, ή εντοπίζεται σε μία συγκεκριμένη περιοχή του κύριου βρόγχου.
  • Στάδιο 3 – Ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε ιστό πλησίον των πνευμόνων.
  • Στάδιο 4 – Ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί μέσω μετάστασης σε άλλα σημεία του σώματος.

Αίτια

Το μεσοθηλίωμα, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη μορφή καρκίνου του πνεύμονα, έχει συσχετιστεί με την εισπνοή σκόνης αμιάντου οι λίθοι του οποίου εισέρχονται στο αναπνευστικό σύστημα, παραμένοντας για μεγάλο χρονικό διάστημα στο εσωτερικό των πνευμόνων.

Αντιμετώπιση – Θεραπεία

Η επιλογή θεραπευτικής αντιμετώπισης του κακοήθους μεσοθηλιώματος των πνευμόνων καθορίζεται από πολλούς παράγοντες που μπορεί να περιλαμβάνουν

  • το στάδιο του καρκίνου,
  • τη θέση του μεσοθηλιώματος,
  • την έκταση και την επέκτασή του,
  • την όψη των καρκινικών κυττάρων,
  • την ηλικία του ασθενή καθώς και
  • τις επιθυμίες του.

Παράγοντας εξαιρετικής σημασίας είναι επίσης ο χρόνος. Δυστυχώς, ο μέσος όρος ζωής για άτομα που διαγιγνώσκονται με κακόηθες μεσοθηλίωμα είναι απελπιστικά μικρός – σε κάποιες σχετικές έρευνες δύσκολα ξεπερνά τους 12 μήνες.

Το κακόηθες μεσοθηλίωμα των πνευμόνων αντιμετωπίζεται συνήθως με τις ακόλουθες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

  • Χειρουργική επέμβαση·
  • χημειοθεραπεία·
  • ραδιοθεραπεία - ακτινοθεραπεία.

Σπάνια η θεραπεία περιορίζεται σε μία μόνο από αυτές τις μεθόδους· συνήθως εφαρμόζεται συνδυασμός τους για την επίτευξη των καλύτερων δυνατών αποτελεσμάτων. Ας τις εξετάσουμε μία προς μία πιο προσεκτικά.

- Χειρουργική επέμβαση

Η αντιμετώπιση του μεσοθηλιώματος προϋποθέτει ακριβή διάγνωση, στα πλαίσια της οποίας συχνά χρησιμοποιούνται τεχνικές που περιλαμβάνουν μικρές χειρουργικές επεμβάσεις. Ακολουθούν οι κυριότερες:

  • Θωρακοσκόπηση: η θωρακοσκόπηση παρέχει τη δυνατότητα στο θεράποντα ιατρό να εξετάσει προσεκτικά το εσωτερικό του θώρακα και να διενεργήσει πολλαπλές βιοψίες ακριβείας, που εξασφαλίζουν ακριβή διάγνωση σε ποσοστό μεγαλύτερο του 95%. Η θωρακοσκόπηση παρέχει επίσης τη δυνατότητα εξακρίβωσης της έκτασης του καρκινικού όγκου και συνεπώς της δυνατότητας χειρουργικής του αφαίρεσης.
  • VATS (Video-assisted Thoracic Surgery): η τεχνική αυτή, ως εναλλακτική της θωρακοσκόπησης, περιλαμβάνει μικρές τομές και την εισαγωγή μια μικρής κάμερας στο εσωτερικό του θώρακα, παρέχοντας τη δυνατότητα οπτικής αξιολόγησης του όγκου αλλά και λήψης δειγμάτων ιστού από τον καρκίνο. Παράλληλα μπορεί να αξιολογηθεί το μέγεθος του όγκου και η δυνατότητα χειρουργικής του αφαίρεσης.
  • Μεσοθωρακοσκόπηση [ Mediastinoscopy]: η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται συνήθως για τη σταδιοποίηση της νόσου και περιλαμβάνει την εξέταση μιας συγκεκριμένης περιοχής του σώματος, του μεσοθωρακίου. Κατά τη μεσοθωρακοσκόπηση εισάγεται στο σώμα του ασθενούς το μεσοθωρακοσκόπιο – ένα λεπτό σωληνοειδές εργαλείο με ενσωματωμένη κάμερα – το οποίο παρέχει στο γιατρό τη δυνατότητα να εξετάσει οπτικά το εσωτερικό της κοιλότητας. Κατά τη διάρκειά της μπορούν επίσης να ληφθούν δείγματα ιστού από τον πάσχοντα πνεύμονα και από τον καρκινικό όγκο.
  • Λαπαροσκόπηση: η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις όπου ο γιατρός υποψιάζεται την πιθανή διήθηση του όγκου στο διάφραγμα.

Άλλες χειρουργικές επεμβάσεις εφαρμόζονται όχι για τη διάγνωση του μεσοθηλιώματος, όσο για την ανακούφιση του ασθενή από ένα ή περισσότερα συμπτώματα του μεσοθηλιώματος. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

  • Παροχέτευση εκκρίσεων μέσω καθετήρα. Ανακουφίζει τον ασθενή από τη συσσώρευση υγρού και εκκρίσεων στο εσωτερικό του θώρακα.
  • Πλευροδεσία ονομάζεται μια χειρουργική διαδικασία που, μέσω χημικών ή φαρμακευτικών ουσιών διακόπτει τη συσσώρευση υγρού στον υπεζωκότα.
  • Εκτομή υπεζωκότα (Pleurectomy). Η τεχνική αυτή εφαρμόζεται σε περιπτώσεις κατά τις οποίες ο όγκος στην περιοχή των πνευμόνων είναι αρκετά μεγάλος και δυσχεραίνει την έκταση των πνευμόνων κατά την αναπνοή.

Τέλος, θα αναφερθούμε στις χειρουργικές επεμβάσεις οποίες στοχεύουν στην αντιμετώπιση του καρκινικού μεσοθηλιώματος των πνευμόνων, μέσω αφαίρεσης του όγκου, μολονότι είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάποια καρκινικά κύτταρα θα παραμείνουν στην περιοχή των πνευμόνων – για την αντιμετώπιση των οποίων εφαρμόζονται άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις στις οποίες θα γίνει αναφορά παρακάτω. Στις θεραπευτικές χειρουργικές επεμβάσεις του μεσοθηλιώματος περιλαμβάνονται:

  • Εκτομή του υπεζωκότα: εφαρμόζεται συνήθως σε ασθενείς στους οποίους η καρκινική νόσος βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και αποσκοπεί στην πλήρη αφαίρεση του κακοήθους όγκου.
  • Όπου θεωρηθεί απαραίτητο, διενεργείται και εκτομή του πάσχοντος πνεύμονα [Extrapleural Pneumonectomy]. Η επέμβαση αυτή είναι εξαιρετικά δύσκολη και απαιτεί λεπτούς χειρισμούς, προσοχή και υψηλή εξειδίκευση, ενώ για τη διενέργειά της λαμβάνεται σοβαρά υπόψη η γενικότερη κατάσταση του ασθενούς, η ηλικία του και φυσικά το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η νόσος.

- Χημειοθεραπεία

Η χημειοθεραπεία στοχεύει στην εξόντωση καρκινικών κυττάρων μέσω ειδικών φαρμακευτικών ουσιών με στόχο:

  • τον έλεγχο του καρκίνου μέσω διακοπής ή επιβράδυνσης της ανάπτυξής του·
  • τη σμίκρυνση του όγκου – κυρίως πριν από μια χειρουργική επέμβαση·
  • την εξάλειψη των όποιων καρκινικών κυττάρων ενδέχεται να έχουν παραμείνει μετά τη χειρουργική επέμβαση·
  • για την αντιμετώπιση διαφόρων συμπτωμάτων, όπως του πόνου.

- Ραδιοθεραπεία - Ακτινοθεραπεία

Η ραδιοθεραπεία περιλαμβάνει την εφαρμογή ακτινών στον καρκίνο των πνευμόνων με στόχο την καταστροφή κατά το δυνατόν περισσότερων καρκινικών κυττάρων και τη μεγαλύτερη δυνατή σμίκρυνση του όγκου, είτε για την αντιμετώπιση του όγκου – σε συνδυασμό με χειρουργική επέμβαση – είτε για την ανακούφιση του ασθενή από διάφορα συμπτώματα.

You are here