Η ιονίζουσα ακτινοβολία είναι ένα είδος ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που προκαλεί ιονισμό στα άτομα της ύλης την οποία προσβάλλει. Κατά τον ιονισμό, ηλεκτρόνια αποσπώνται από τις εξωτερικές στιβάδες των ατόμων, καθιστώντας τα θετικά ή αρνητικά φορτισμένα. Το φαινόμενο αυτό έχει προσδιοριστεί ως καρκινογόνο, καθώς διασπά τους δεσμούς του DNA, προκαλώντας γενετικές βλάβες που σχετίζονται με την καρκινογένεση.
Μελετώντας αποικίες μαστικών κυττάρων, οι ερευνητές παρατήρησαν πως η ιονίζουσα ακτινοβολία ήταν σε θέση να αλλοιώσει το φαινότυπό τους, και να τον μεταβάλει σε προκαρκινικό.
Τι είναι ο κυτταρικός φαινότυπος; Το σύνολο των γονιδίων που κληροδοτούνται από ένα κύτταρο και καθορίζουν τα χαρακτηριστικά των «απογόνων» του ονομάζεται γονότυπος. Φαινότυπος ονομάζεται η ορατή έκφραση του γονότυπου μια δεδομένη στιγμή. Περιλαμβάνει, δηλαδή, το σύνολο των μορφολογικών, βιοχημικών και άλλων υπό παρατήρηση χαρακτηριστικών και λειτουργιών ενός κυττάρου που προκαλούνται από το γονότυπό του. Με άλλα λόγια, γονότυπος είναι οι κωδικοποιημένες δυνατότητες ενός κυττάρου. Φαινότυπος είναι το σύνολο των δυνατοτήτων που αξιοποιεί το κύτταρο μια δεδομένη στιγμή και είναι άμεσα ορατές και παρατηρήσιμες.
Ας σημειωθεί πως δεν εκφράζονται πάντοτε όλα τα γονίδια ενός γονότυπου, και αυτά που εν τέλει εκφράζονται, δεν είναι «υποχρεωμένα» να εκφραστούν στο ίδιο βαθμό. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί δύο κύτταρα να έχουν τον ίδιο γονότυπο, δηλαδή όμοιο γενετικό υλικό, αλλά διαφορετικό φαινότυπο, δηλαδή να παρουσιάζουν μικρές ή μεγάλες διαφορές στην εμφάνιση και τη λειτουργία τους. Το ποια από τα γονίδια του γονότυπου θα εκφραστούν και σε ποιο βαθμό εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, ο σημαντικότερος από τους οποίους είναι το περιβάλλον στο οποίο αναπτύσσεται ένα κύτταρο ή ένας οργανισμός. Επί παραδείγματι, οι σπόροι ενός φυτού έχουν τον ίδιο γονότυπο, αλλά το μέρος στο οποίο θα φυτρώσουν θα επηρεάσει το φαινότυπό τους, με αποτέλεσμα να αναπτύξουν διαφορές στο χρώμα, την ανάπτυξη, το μέγεθος των φύλλων κτλ.
Η έρευνα των αμερικανών επιστημόνων απέδειξε πως η ιονίζουσα ακτινοβολία μεταβάλλει το περιβάλλον των μαστικών κυττάρων, προκαλώντας μεταβολές στο φαινότυπό τους, μεταβολές τις οποίες κληροδοτούν τα κύτταρα στους «απογόνους» τους. Δυστυχώς, ο παραγόμενος αυτός φαινότυπος χαρακτηρίζεται ως προκαρκινικός, καθώς παραγάγει συνθήκες που ευνοούν την καρκινογένεση.
Μήπως αυτό σημαίνει πως η ακτινοβολία που προσλαμβάνει το γυναικείο σώμα κατά τη διάρκεια μιας συνήθους μαστογραφίας είναι επικίνδυνη και μπορεί να προκαλέσει καρκίνο; Οι ερευνητές επισημαίνουν πως οι δόσεις ακτινοβολίας που χρησιμοποίησαν κατά την έρευνά τους είναι κατά πολύ μεγαλύτερες από αυτές που υφίστανται κατά τη διάρκεια μιας μαστογραφίας, οπότε δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας για τη συγκεκριμένη εξέταση.
Τονίζουν, ωστόσο, πως η ποσότητα ακτινοβολίας που επιδέχεται ένα σώμα κατά τη διάρκεια μιας αξονικής τομογραφίας ή ραδιοθεραπείας είναι σχεδόν ίδια με αυτή που χρησιμοποιήθηκε στην έρευνα. Η παρατήρηση αυτή είναι αν μη τι άλλο αφυπνιστική.
